ဖားကန္႔ မူရင္းဌာေနသားတို႔ အခြင့္ေရး ကာကြယ္ေပးမည့္ ဦးေဆာင္အဖြဲ႕ ဖြဲ႔စည္း

ဖားကန္႔ မူရင္းဌာေနသားတို႔၏ အစည္းေ၀း၊ ေဖေဖၚ၀ါရီ ၁၈၊ ၂၀၁၉

ယခင္ ‘Mungnawk Hkawng Uru Ga’ ဟုေခၚေသာ ယခု ဖားကန္႔ေဒသ၏ မူရင္းပုိင္ရွင္ဌာေနသားတုိ႔၏ အခြင့္အေရးကာကြယ္ ေစာင့္ေရွာက္သြားမည့္ ဦးေဆာင္အဖြဲ႕ကုိ ေဖေဖၚဝါရီ (၁၈)ရက္ေန႔ ဖားကန္႔ျမိဳ႕တြင္ ဌာေနသားမ်ား ဖြဲ႔စည္းလိုက္သည္။

သဘာဝ သယံဇာတႏွင့္အတူ ေတာေတာင္မ်ားျဖင့္ သာယာခဲ့ေသာ ကခ်င္ဒူ၀ါမ်ား အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္ ခႏၱီး၊ လံုးခင္း၊ ဖားကန္႔ စသည့္ နယ္ေျမမ်ားရိွ ဌာေနသားတုိ႔ သည္ ယခုအခါ ေမ့ေလ်ာ့ခံဘဝ ျဖစ္ေနရၿပီး အခြင့္အေရးမွန္သမွ် ဆံုးရံႈးေနရသည္ဟု ဖြင့္ဟ ေျပာဆုိေနၾကပါသည္။

Hpakant.jpg
Mungnawk Hkawng Ura Ga ေခၚ ယခု ဖားကန္႔ေဒသ ကို ယခင္က မူရင္းဌာေနသားျဖစ္ေသာ ကခ်င္ဒူ၀ါတို႔ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည္။

ထုိ႔ေၾကာင့္ ဌာေနသားတုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ႏွင့္ ဆႏၵကုိ အေကာင္ထည္ေဖာ္ေဆာင္ႏိုင္ရန္ ဦးေဆာင္အဖြဲ႕ ဖြဲ႔စည္းျခင္းႏွင့္ပတ္သက္ျပီး လက္ရွိ ဥကၠဌ တာဝန္ ေပးအပ္ခံရေသာ Hpt. Hkum Seng Naw (သင္းေထာက္ခြန္ဆုိင္းေနာ္) ယခုလုိေျပာပါသည္။

“က်ေနာ္တို႔ Mungnawk Hkawng Uru Ga ဥရုဆုိင္းေမွာ္ေဒသ ဌာေနေဒသခံေတြ စစ္မွန္တဲ့ ဂုဏ္သိကၡာနဲ႔ ေနထုိင္ႏုိင္ဖုိ႔ျဖစ္တယ္။ ဌာေနသားေတြ အသက္ေမြးဝမ္းေၾကာင္း အဆင္ေျပလာဖုိ႔၊ ဆံုးရံႈးသြားတဲ့ အခြင့္အေရးမွန္သမွ်ျပန္ရေအာင္ အစုိးရကုိတင္ျပသြားမွာျဖစ္တယ္” ဟု ေျပာပါသည္။

ယခုဖြဲ႕စည္းလိုက္ေသာ ဌာေနသားမ်ား အခြင့္ေရးကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေရးအဖြဲ႕ ျဖစ္လာရန္ ဌာေနသားတုိ႔က အခ်ိန္ ရက္တစ္ပတ္ခန္႔ ယူျပီး လံုးခင္း၊ ဖားကန္႔၊ ဆုိင္းေတာင္ တို႔တြင္ သီးျခား ရွင္းလင္းပြဲမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။

ထုိသုိ႔ ဌာေနသားတုိ႔ ရပိုင္ခြင့္အတြက္ ၾကိဳးပမ္းသြားရာတြင္ အေကာင္ထည္ေဖာ္သြားမည့္ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားႏွင့္ပတ္သက္ျပီး Hpt. Hkum Seng Naw ဆက္ၿပီး “ပထမကေတာ့ ဌာေနသားေတြအတြက္ ဘံုေနရာတစ္ခု ရွာရမယ္။ ဌာေနသားေတြကုိယ္တုိင္ ဒီအစီစဥ္ ေကာင္းေကာင္း နားလည္ေအာင္ စည္းရံုးသြားမယ္။ ျပီးေတာ့ ကုလသမဂၢ ထုတ္ျပန္ထားတဲ့ ဌာေနသားတုိ႔ အခြင့္အေရး နည္းဥပေဒ အတုိင္း အစုိးရနဲ႔ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္သြားမယ္” ဟု ေျပာပါသည္။

Hpakant-jade-mine.jpg
ယခုလို စက္ယႏၱရားၾကီးမ်ားျဖင့္ ေန႔ည မျပတ္ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္ေနပါသည္။ 

ထုိ႔အျပင္ အေရးၾကီးဆံုးအခ်က္ျဖစ္ေသာ ဥရုဆုိင္းေမွာ္ေဒသ ဌာေနသားတုိ႔အေၾကာင္း ျပတုိက္ (Museum) တစ္ခုကုိလည္း စီစဥ္သြားမည္ျဖစ္သည္။

“အမ်ားယံုၾကည္ဖို႔ဆုိတာ သက္ေသလုိတယ္ ဆုိေတာ့ ဒီေဒသရဲ႕ မူရင္းပုိင္ရွင္ေတြျဖစ္တဲ့ Ginsi Du (ဂင္ဆီဒူ)၊ N’ja Du (အင္ဂ်ာဒူ) နဲ႔ အခု ရွိေနတဲ့ Laisai Du (လုိင္ဆုိင္းဒူ) တုိ႔ရဲ႕ ထူးျခားတဲ့ ပုိင္ဆုိင္မႈ ေတြကုိ ျပသျပီးမွ သူမ်ား လာၾကည့္တဲ့အခ်ိန္ ဒီေဒသမွာ ဘယ္သူက ဌာေနသားေတြ ျဖစ္တယ္ဆုိတာ သိႏုိင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။” ဟု သူက ဆက္ဆိုသည္။

ဌာေနေဒသခံ ဟုဆုိရာတြင္ Mungnawk Hkawng Ura Ga ဟုေခၚေသာ ဖားကန္႔ေဒသတြင္ ႏွစ္ ၄၀၀ အထက္ ေနထုိင္ျပီးသူမ်ားဟု နားလည္ထားေၾကာင္း သိရပါသည္။

ဌာေနသားတုိ႔အဆုိရ ၄င္းတုိ႔သည္ ေတာင္ယာ ႏွင့္ စုိက္ပ်ိဳးေရးကုိသာ အဓိက လုပ္ကုိင္ခဲ့ေသာေၾကာင့္ ယခုလုိ အစုိးရအစီစဥ္ျဖင့္ ကုမၸဏီမွ စက္ယႏၱရားၾကီးမ်ားျဖင့္ တူးေဖာ္ေနမႈေပၚ ေနာင္ေရွ႕ေရးအတြက္ ေတြးပူသည္ဟု ဖားကန္႔ေဒသ လူမႈဖြံ႔ျဖိဳးေရးအဖြဲ႔မွ ဆရာလေမာင္ လေတာင္ ေျပာပါသည္။

ဆက္လက္ၿပီး “အရင္က်ေနာ္တို႔ နယ္ေျမမွာ အရင္က က်ား၊ ႏြားေနာက္ အထိရွိခဲ့ေပမယ့္ အခုဘာမွ မရွိေတာ့ဘူး။ သစ္ေတာေတြ ကုန္ျပီ။ ဒါေၾကာင့္ လာမယ့္ ၅ ႏွစ္ ၁၀ ႏွစ္ဆုိရင္ က်ေနာ္တို႔ နယ္ေျမ မရွိေတာ့ဘူး။ သူတုိ႔ ေျမစာပံုမွာ ဘာမွ စုိက္စားလုိ႔ရမွာ မဟုတ္ဘူး။ ဒါကုိ ကာကြယ္ဖုိ႔ မူရင္းဌာေနသားေတြ ကုိယ္တုိင္ ဦးေဆာင္ရေတာ့မယ္လုိ႔ အခုလုိျပဳလုပ္လာတာျဖစ္တယ္။” ဟု သူကဆိုသည္။

ဌာေနသားတုိ႔ အခြင့္ေရး ေတာင္းဆုိမည္ဟု ဆုိရာတြင္ နည္းလမ္းအမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ ေျပာဆုိသြားမွာျဖစ္သည္ဟု သိရပါသည္။

အစုိးရကုိယ္တုိင္ ၄င္းတုိ႔ ျပဌာန္းလုိေသာ ေက်ာက္မ်က္ရတနာ ဥပေဒမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ျပီး ဌာေနသားတုိ႔ကုိ ေခၚယူေဆြးေႏြးျခင္း မရွိသလုိ အခြင့္အေရးအတြက္လည္း တစ္စံုတစ္ရာ စဥ္းစားေပးျခင္း မေတြ႕ေသးဘူးဟုလည္း စုိးရိမ္းေၾကာင္း ေျပာေနၾကပါသည္။

Lamawng-La-Tawng.jpg
ဆရာ လေမာင္လေတာင္၊ ဖားကန္႔ မူရင္းေဒသခံ
ထုိ႔အျပင္ ဖားကန္႔ေဒသသုိ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံတစ္ဝွမ္းမွ ေရာက္လာၾကေသာ လုပ္သားအမ်ားစုသည္ ႏွစ္အတန္ၾကာ ေနထုိင္ျပီးေသာအခါ ေဒသခံျဖစ္လာျပီး ဌာေနသားတုိ႔အတြက္ စုိးရိမ္စရာျဖစ္လာသည္ဟု ဖားကန္႔ဌာေနသား ဆရာ Lamawng La Tawng (လေမာင္လေတာင္) က ေျပာပါသည္။

“ဖားကန္႔မွာ အခု တကယ္လုပ္စားေနတာက မၾကာေသးခင္က ေရာက္လာတဲ့ ေဒသခံလုိ႔ အမည္ခံယူထားတဲ့ သူေတြဟုတ္တယ္။ အရင္ကတည္းက အေျခခ်လာတဲ့ ဌာေနသားေတြက ဘာအခြင့္ေရးမွ မရရံု သာကမ ဂရုစုိက္တာေတာင္ မခံရေတာ့ဘူး” ဟု ဆိုသည္။

ယခင္ကတည္းက ျဖစ္ရပ္မွန္ ပံုျပင္မ်ားျဖင့္ နာမည္မွည့္ခဲ့ေသာ ေက်းရြာ ႏွင့္ ေဒသ အေခၚအဆုိ နာမည္မ်ားကုိလည္း တျဖည္းျဖည္း ေျပာင္းလဲေခၚဆုိလာမႈေပၚ စုိးရိမ္ေနေၾကာင္းလည္း ထပ္မံ ေျပာဆုိပါသည္။

ယခု ဖြဲ႔စည္းလုိက္ေသာ ဌာေနသားမ်ား အခြင့္ေရး ဦးေဆာင္ ကာကြယ္ေပးမည့္ အဖြဲ႔ေပၚ လုိင္ဆုိင္းနယ္ Duwa Laisai Mung Ra (ဒူဝါ လုိင္ဆုိင္းမုန္ရာ) ယခုလုိေျပာပါသည္။

“ကုိယ့္အခြင့္အေရး ဆံုးရံႈးျပီ။ ကုိယ့္ေျမယာျခံဝင္းေတြ မကာကြယ္ႏုိင္ေတာ့ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ဆံုးရံႈးသြားတဲ့ အဲဒီအခြင့္အေရးေတြ ျပန္ရေအာင္၊ ယခင္က ဒီေဒသကုိ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ဖူးတဲ့ က်ေနာ္တုိ႔ ဌာေနသားေတြ စုေပါင္းျပီး အခုလုိထပ္မံၾကိဳးစားလာေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။” ဟုေျပာပါသည္။

ယခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ ၉ ရက္ေန႔ က်ေရာက္မည့္ “The International Day of the World's Indigenous Peoples” ႏုိင္ငံတကာ ဌာေနတုိင္းရင္းသားတုိ႔ အထိမ္းအမွတ္ေန႔တြင္ Mungnawk Hkawng Uru Ga ေခၚ ဖားကန္႔ ဌာေနသားတုိ႔မွ လႈပ္ရွားမႈ တစ္ရပ္ ျပဳလုပ္ရန္ စီစဥ္ေနေၾကာင္း ဆိုပါသည္။

  • Popular

  • Latest